Trwa gorąca debata na temat "pakietu Morawieckiego", dotyczącego poważnych zmian w Prawie o Ruchu Drogowym. Jedną z nich jest odświeżenie taryfikatora mandatów, czyli w praktyce znaczne podniesienie ich wysokości za poszczególne wykroczenia na drodze. Przyjrzeliśmy się, jak w tym momencie w praktyce wypadamy na tle Europy i czy rzeczywiście do tej pory żyliśmy jak pączki w maśle, jeśli chodzi o mandaty i pozostałe kary.

Najważniejszy punkt obecnie obowiązującego w Polsce taryfikatora mandatów, czyli jego maksymalna wysokość wynosząca 500 zł (dziś ok. 118 Euro), został ustalony w połowie lat 90. Wtedy było to ok. 70% średniego wynagrodzenia i rzeczywiście wpływało na wyobraźnię. Czego by o naszej gospodarce nie mówić, to przez ostatnie 25 lat poszła mocno do przodu i dziś 500 zł nie jest już tak przerażającą sumą, a dla sporej grupy kierowców to wręcz drobne, równowartość jednego tankowania luksusowego auta.

Reklama

ZOBACZ KALENDARZ GWIAZDY MotoGP »

Kalendarz dla motocyklisty na rok 2026 Gwiazdy MotoGP.

Duży 42x30 cm. 79 zł WYSYŁKA GRATIS!

Kalendarz motocyklowy na rok 2026 ścienny, przedstawiający najważniejszych bohaterów tego sezonu MotoGP. Marc Marquez, Jorge Martin, Johann Zarco, Raul Hernandez, Fabio Quartararo, Franco Morbidelii, Pedro Acosta, Pecco Bagnaia, Marco Bezzecchi, Alex Marquez i inni w obiektywnie Łukasza Świderka, polskiego fotografa w MotoGP

KUP TERAZ. WYSYŁKA GRATIS »

Dzisiejszy tekst nie aspiruje do miana naukowego opracowania z dziedziny ekonomii i statystyki. Pozwoli jednak stosunkowo dokładnie uzmysłowić sobie realną sytuację w Polsce i reszcie krajów Europejskich, jeśli chodzi o wysokości kar i mandatów - zarówno w wartościach bezwzględnych, jak i w stosunku do zarobków.

Tabela strachu

A oto sama tabela mandatów i kar w Europie, stworzona na bazie danych ze strony speedingeurope.com. Zawiera limity prędkości w poszczególnych krajach, a także prędkości, za jakie na różnych rodzajach dróg zatrzymywane jest prawo jazdy. Do tego średnia wysokość mandatu za przekroczenie prędkości o 21 km/h, czyli jednego z najczęściej popełnianych wykroczeń, a także o ponad 41 km/h z tych państw, z których dane były dostępne. Należy zaznaczyć, że wysokości mandatów w krajach posiadających waluty inne niż Euro były przeliczane po kursie, który może być już nieaktualny. Trzeba je więc traktować orientacyjnie.

Oczywiście poszczególne państwa mają dużo bardziej rozbudowane przepisy. W niektórych z nich, takich jak Szwajcaria, Hiszpania czy Finlandia możemy się spodziewać kary uzależnionej od wysokości zarobków lub, szczególnie w Norwegii, bezwzględnego aresztu. Podobnie z utratą prawa jazdy - długość okresu często zależy od oceny okoliczności przez policjanta i sąd, może on wynieść jeden dzień lub nawet rok.

Wnioski?

Każdy powinien wyciągnąć je sam, spróbujmy tylko przytoczyć najważniejsze fakty. Weźmy przekroczenie prędkości o 21 km/h w obszarze zabudowanym. Europejska średnia mandatu za to wykroczenie to 187 Euro, jest ona jednak zawyżona przez horrendalnie wysokie kary w krajach skandynawskich i w Szwajcarii. Powyżej tej wartości uplasowały się jeszcze Niderlandy (dawna Holandia) oraz Słowenia.

Polska, obok m.in. Czech, Luksemburga, Austrii i Niemiec, znajduje się w dole tabeli. Należy jednak wziąć pod uwagę, że jeśli chodzi o większe przekroczenia, powyżej 40 km/h, w "tanich" państwach robi się już naprawdę drogo. W Czechach z 38 do nawet 384 Euro, w Austrii z 50 do 160 Euro, w Niemczech z 80 do 200 Euro, a na Słowacji z 80 do 360 Euro. W Polsce skok ten jest relatywnie niewielki - z 48 do 96 Euro.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że nasz kraj znajduje się w grupie, która ma "płaskie" stawki mandatów, takie same dla wszystkich rodzajów dróg. Większość innych państw różnicuje je, najsurowiej karząc kierowców przekraczających prędkość w obszarach zabudowanych oraz w nieujętych w tabeli strefach zamieszkania. Kolejna rzecz - w Polsce można póki co stracić prawo jazdy tylko w terenie zabudowanym, co chce właśnie zmienić premier Morawiecki. Jak widać w większości innych krajów już to funkcjonuje.

Kwestia dochodów

W komentarzach pod artykułami na ten temat często pojawiał się wątek stosunku wysokości mandatów do zarobków w poszczególnych krajach. Dlatego publikując powyższą tabelę, uzupełniamy ją zestawieniem mediany zarobków w Polsce oraz w pozostałych krajach Europy. Dlaczego mediany, a nie średniej pensji? Ponieważ jest to wartość bardziej "odporna" na zniekształcenia przez bardzo wysokie pensje prezesów, dyrektorów, managerów itp. W medianie połowa obywateli zarabia więcej, a połowa mniej. W Polsce od kilku lat mediana wynosi nieco ponad 80% stawki średniego wynagrodzenia.

Zamieszczony poniżej wykres Eurostatu pochodzi z 2014 roku, a jego aktualizacja nastąpi w 2020. Póki nie będzie nowego opracowania, musimy się opierać na tym sprzed 6 lat. Dane dotyczą stawki godzinowej brutto w walucie Euro, a także w jednostkach PPS (na niebiesko), wyrażających siłę nabywczą w danym kraju. Przykładowo, w wartościach bezwzględnych zarabiamy mało, ale możemy za to nabyć w miarę dużo dóbr i usług w stosunku do tej kwoty. W bogatszych krajach koszty życia są dużo wyższe i PPS jest zazwyczaj niższy od sumy zarobków. Co oczywiście zebrane razem i tak daje wciąż znacznie korzystniejszy wynik, niż w Polsce.

Wśród krajów z medianą zarobków zbliżonych do polskiej, między 4-5 Euro/h, znalazły się Węgry, Czechy, Słowacja, Słowenia, Chorwacja, Estonia i Portugalia. Oprócz Czech, we wszystkich z nich stawka mandatu za 21 km/h w zabudowanym jest znacznie wyższa niż u nas, nawet 2-3 krotnie. W przypadku większych wykroczeń różnica jest jeszcze bardziej widoczna. Jak widać na wykresie, naszą uprzywilejowaną pozycję podnosi jeszcze najwyższa siła nabywcza naszych wynagrodzeń w tej grupie państw.

Ciekawe jest natomiast to, że podstawowe stawki mandatów nie są zbyt wysokie w stosunku do zarobków w takich bogatych krajach, jak Niemcy, Luksemburg czy Austria. Lawinowo rosną jednak w przypadku wyższych prędkości, a także innych wykroczeń, m.in. nie utrzymywania odpowiedniego odstępu.

Co do Skandynawii, a zwłaszcza Norwegii, jaki koń jest, każdy widzi. Z naszymi zarobkami lepiej sztywno trzymać się tam przepisów, a nawet jechać nieco poniżej limitu. Inaczej możemy utonąć nawet nie wchodząc do wody...

Jak więc jest w Polsce?

Ogólnie mówiąc - jeśli chodzi o wysokości kar i mandatów, wciąż jakby luksusowo. Proponowane przez rząd zmiany dotyczące poważniejszych wykroczeń, w tym utrata prawa jazdy za 50+ poza obszarem zabudowanym, zbliżą nas po prostu do warunków panujących w innych krajach europejskich i to zarówno na podobnym poziomie zamożności, jak i bogatszych. Czy zatem otrzymujemy od władzy cios prosto w motocyklowe serce? Wystarczy spojrzeć na liczby, one zazwyczaj nie kłamią. Podobnie z rynkami sprzedaży motocykli - działają świetnie nawet tam, gdzie mandaty są wysokie. Szerokości!